GeHoLi

Geloof, Hoop en Liefde

Geloof

Tekst

Geloven doet iedereen
Geloven is op een bepaalde manier denken over, beleven van en omgaan met de werkelijkheid. Geloven heeft dus met je hoofd (verstand), met je hart/ziel (beleving, spiritualiteit) en met je gedrag (moraal) te maken. Het grote gebod laat dat al zien: (Je zult God liefhebben…) met hart en ziel, met heel je verstand en met al je kracht’. Geloven is iets van de hele persoon.

Dat geldt niet alleen voor het christelijk geloof, maar ook voor de Islam, het Jodendom en andere religies. Zelfs als je niet religieus of godsdienstig bent, doe je aan geloof want je hebt altijd wel een visie (verstand) op de werkelijkheid die samenhangt met hoe je die beleeft (hart en ziel) en hoe je daar in handelt (kracht). Zonder zo’n geloof dat denken, voelen en handelen integreert, valt je leven uiteen in allerlei rollen die je speelt en maskers die je draagt. Dan ben je op je werk (heel ambitieus) heel anders dan thuis (voor je kinderen heb je alles over), of wanneer je je auto inruilt (zaken zijn zaken), of met je vrienden uitgaat (meer drinken dan goed voor je is) of je stem uitbrengt bij de verkiezingen.

Wil je op een samenhangende manier denken, beleven en handelen dan heb je een geloof nodig, een overtuiging of intuïtie over de werkelijkheid incl jezelf. Die overtuiging of intuïtie noemen we geloof omdat het gaat om kennis die je niet 100% objectief kunt vaststellen. Niet dat dat erg is: dat is  met veel meer belangrijke dingen zo, bv dat je partner van je houdt, of dat je de goede opleiding gekozen hebt. We zijn niet absoluut zeker van God, maar we nemen op goede gronden aan dat hij er is. Het getuigenis van de bijbel, ihb het sleutelverhaal van de bijbel heeft ons voor God ingenomen. Nu geloven en  kennen we hem, zijn we het met hem eens, vertrouwen we hem en prijzen hem.

Geloven en geloven is twee
Geloven als hierboven (denken over, beleven van en handelen in de werkelijkheid) is geloven in een hele ruime zin.  Het
is heel persoonlijk, iets tussen jou en God. Het leeft in je hart en geweten, het is nooit uit je gedachten, het stuurt je doen en laten. Het is iets waar je heel serieus in bent en het betekent veel voor je. Het is een existentiële overtuiging. Het levert je de moed om te leven en op een dag te sterven. Met een geleerd woord noemen we dit ‘fides qua’ = het geloof dat gelooft.

Over dit geloof kun je nadenken, dan krijg je beredeneerd geloof: een visie op de werkelijkheid en God. Deze reflectie heet een beetje verwarrend ook weer geloof. Zo bv in titels van boeken als ‘Christelijk Geloof’ van H. Berkhof. Maar zo’n boek vol stellingen, argumenten en redeneringen is natuurlijk niet het geloof zoals het in jou leeft. We noemen dit daarom ‘fides quae’ = het geloof waarin je gelooft. De geloofsleer die je op deze site vindt is fides quae.

Verhouding tussen die twee
Je persoonlijk geloof is het belangrijkste. Daar gaat het om. Je wilt er wat aan hebben voor je dagelijkse leven. Vast zijn er tijden dat dat als vanzelf gaat. Het geloof leeft in je en je kunt er goed mee uit de voeten. Dan is er geen noodzaak om er bij stil te staan.
Er zijn ook andere tijden. De ontmoeting met moslims, kritische vragen van je kinderen, wat je overkomt, wat er gebeurt in de wereld enz, dat kan allemaal de aanleiding zijn om over je geloof na te denken, te lezen en te praten met anderen. De geloofsleer van anderen kan je aan antwoorden helpen voor de vragen waar je mee zit. Zo groei je in je persoonlijke geloof. En daar gaat het om: dat je geloof zich vernieuwt en je in alle fasen van het leven inspireert om een mens van geloof, hoop en liefde te zijn.
Nadenken over het geloof zonder dat het belang voor je persoonlijk geloof duidelijk is, lijkt me niet erg zinvol. Wat heeft het voor zin om dingen tot op de komma nauwkeurig te willen weten? Heel wat familietwisten en kerkscheuringen zijn daar uit voortgekomen.

Geloven aan of in?
Je kunt zeggen: ik geloof aan God. Dan bedoel je: ik geloof dat God bestaat. Dat er een werkelijkheid is waar dat woordje God op slaat. Daarmee spreek je het atheïsme tegen. Maar wie of wat die werkelijkheid is en welke relatie je daarmee hebt, blijft onuitgesproken. Het klinkt objectief, neutraal, zakelijk, alsof God een ding tusssen de dingen is.

Je kunt van iemand zeggen: ik geloof haar. Dan bedoel je: ik vertrouw haar. Zo kun je ook zeggen: ‘ik geloof God.’ D
an bedoel je ‘ik laat de dingen los, geef het in goed vertrouwen aan God over, want zelf kan ik onmogelijk alles regelen. Bij God is het in goede handen.’

Zoals twee mensen die van elkaar houden kunnen zeggen: ‘ik geloof in mijn partner, hij/zij is de ware voor mij, ik heb hem/haar lief’. Zo kun je ook zeggen: ‘ik geloof in God’ of ‘ik geloof in U’. Dit is een typisch christelijke manier van spreken. Die wordt opgeroepen doordat God persoon-achtig is en liefdevolle relaties met mensen aangaat.

Je geloof vindt zijn hoogtepunt als het geloven in God is geworden. Het eerste, enkel geloven aan het bestaan van God, zegt nog niet zoveel. Dan kan in je leven nog alles bij het oude zijn gebleven. Dat wordt al anders als je zegt dat je God gelooft. Dan kun je de dingen in goed vertrouwen overgeven. Een hele verandering is dat. Maar alles wordt anders als je in God gelooft. Want dat betekent hem liefhebben en dienen. En erop vertrouwen dat hij je blijft kennen zelfs als je gestorven bent.

Drie vormen van geloof
We kunnen het christelijk geloof niet in het luchtledige presenteren, zonder rekening te houden met onze tijd en cultuur. Daar hoort bij dat er steeds meer mensen zijn die menen dat God niet bestaat. Dat is uiteraard ook een geloof. Hun bezwaren noemen we op de subpagina ‘Ongeloof’.
Onder christenen zijn er voor wie de algemene openbaring heel belangrijk is. Ze benadrukken in hun geloof dat God de Schepper is die al wat is laat bestaan en al wat gebeurt laat geschieden. Daarover meer op de pagina hieronder ‘
Comfortgeloof’.
Andere christenen – onder wie ik zelf – beginnen nadrukkelijk bij Jezus. Zij doen zo weinig mogelijk op basis van
natuur en geschiedenis. Ze willen vooral van uit Jezus bedenken wie God is. Daarover meer op de subpaginapagina ‘Kruisgeloof’.